Τέχνη και πολιτική στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Παν. Θεσσαλίας
της Έλενας ΑκύλαΣτο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο Βόλο, η Kοινότητα Aνοικοδόμησης την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2009 συμμετείχε σε συζήτηση με θέμα την πολιτική στην τέχνη μαζί τους: Ομάδα Φιλοπάππου, into the pill, κ.α. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε ανάμεσα σε παράλληλες δραστηριότητες, στη Σχολή Αρχιτεκτόνων, στο πλαίσιο της Εναλλακτικής Ακαδημαϊκής Εβδομάδας (16-20 Φεβρουαρίου), η οποία διοργανώθηκε κατά κύριο λόγο από φοιτητές της σχολής και περιελάμβανε διαλέξεις, workshops, συζητήσεις και δρώμενα, οργανωμένα γύρω από μία καθημερινή διαδικασία μαγειρέματος και παραγωγής γευμάτων από φοιτητές και από πολίτες.
Το ενδιαφέρον συγκέντρωνε το στοιχείο της οργάνωσης των παράλληλων εκδηλώσεων, οι οποίες στην πλειοψηφία τους ήταν συντονισμένες από φοιτητές, συχνά ταυτόχρονα σε όλους τους διαθέσιμους χώρους. Πολλές από τις εκδηλώσεις αποφασίζονταν επι τόπου ως προς τη διαδικασία τους, κάτι που έκανε όλο το κτίριο έναν ζωντανό οργανισμό που μεταβαλλόταν σε σχέση με τις ανάγκες που παρουσιάζονταν. Ο χώρος που μας φιλοξένησε, φοιτητές, καθηγητές, τυχόν περαστικούς και καλεσμένους, δημιουργήθηκε εκ νέου μέσα στο χώρο του διαδρόμου. Ο διαδρόμος μετατράπηκε σε χώρο συνάθροισης και οι σκάλες έπαιξαν το ρόλο των αμφιθεατρικών καθισμάτων. Ήταν ένας κλειστός αλλά παράλληλα ανοιχτός χώρος που επέτρεπε στους διερχόμενους να συμμετέχουν σε αυτό που συνέβαινε εκείνη τη στιγμή (συζήτηση, προβολή videoart, ταινιών, δράσεων των ομάδων) και είχε περισσότερο το χαρακτήρα μίας κουβέντας και όχι εισηγήσεων.
Η έννοια του διαρκώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος είχε άμεση σχέση με το χαρακτήρα της συζήτησης, η οποία με τη σειρά της μεταβαλλόταν συνεχώς, δεδομένου ότι περαστικοί παρεμβάλλονταν στη διαδικασία. Η χρήση του διαδρόμου προωθούσε αυτήν τη φύση της συζήτησης (ρευστή διαδικασία), μετατρέποντάς την σε ένα στρογγυλό τραπέζι, του οποίου η σύσταση των παρευρισκόμενων μελών άλλαζε διαρκώς από τους διερχόμενους και συμμετέχοντες, έστω και περιστασιακά στη συζήτηση, επιβεβαιώνοντας ότι η αρχιτεκτονική εκτός από χώρο, παράγει και λόγο, καθώς ο χώρος συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο παραγωγής του λόγου.
Η έννοια του mobile η οποία δεν είναι ξένη στη λογική του κτιρίου, εφαρμόστηκε καθ' όλη τη διάρκεια των εκδηλώσεων της εναλλακτικής εβδομάδας.
Το κτίριο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αποτελεί μέρος του συγκροτήματος του εργοστασίου της πρώην Μεταλλουργικής που αποτελείται από τρία κτίρια, το μηχανουργείο, το χυτήριο και την αποθήκη, η μελέτη του οποίου έγινε το 1988 από τους αρχιτέκτονες Κ. Αδαμάκη, Ε. Γαλλή, Δ. Νικολάου και Δ. Φιλιππιτζή και ο μετασχηματισμός του σε πανεπιστημιακό κτίριο ολοκληρώθηκε το 1989.
Το νέο κτίριο τοποθετήθηκε μέσα στο παλιό κέλυφος της αποθήκης του πρώην εργοστασίου της Μεταλλουργικής, γεννώντας μία κυκλική ροή, η οποία δημιουργείται από έναν περιφερειακό διάδρομο ανάμεσα στα δύο κτίρια. Κατ' αυτόν τον τρόπο προκύπτει ένα τρίτος χώρος που βρίσκεται μεταξύ του παλιού και του καινούριου κτιρίου πραγματοποιώντας ένα διάλογο μεταξύ των δύο ταυτοτήτων: του κελύφους της εργοστασιακής αποθήκης με αυτήν του πανεπιστημιακού κτιρίου.
Κεντρικός άξονας της κουβέντας ήταν τα πολιτικά γεγονότα του περασμένου Δεκεμβρίου και ο αντίκτυπός τους στο κοινωνικό περιβάλλον, το ζήτημα της αμηχανίας της τέχνης να διαχειριστεί περιόδους κρίσης, κατά πόσο όσα διαδραματίστηκαν είχαν το χαρακτήρα της εξέγερσης και αν μπορεί να τους αποδοθεί η έννοια του συμβάντος, κατά τον ορισμό του Alain Badiou, ως μία «πράξη ρήξης που δεν μπορεί να επαναληφθεί, μια νέα και επινοημένη πράξη που μας μεταφέρει σε μια ανώτερη ισότητα, που δημιουργεί χρόνο και χώρο»; (1)
Η Κοινότητα Ανοικοδόμησης αναφέρθηκε σε ορισμένες από τις δράσεις που έχει πραγματοποιήσει μέχρι τώρα: Εκδηλώσεις στην υπό κατάληψη δημοτική αγορά της Κυψέλης (2006), το tunnel 14 (2007), στο t-ήχος (2008), ως μία παρουσίαση της προβληματικής και της δουλειάς της, όπως και στη συμμετοχή της στην ημερίδα που διοργάνωσε τον Ιανουάριο του '09 το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο Μουσείο Μπενάκη με θέμα «Τέχνη, πολιτική και κοινωνία σε εποχή κρίσης» με το κείμενο "Να κάνουμε πολιτική" .
φωτογραφίες: Έλενα Ακύλα / πάνω: από τη συζήτηση / κάτω: graffiti στον εξωτερικό τοίχο της Σχολής
(1) Alain Badiou, αναδημοσίευση από το περιοδικό αληthεια τ.2/2007