Ομήρου Ιλιάδα - Ραψωδία Α', Παράσταση δρόμου

Την Τετάρτη, 6 Ιουνίου, 20:00, προγραμματίσαμε σε συνεννόηση με τον Βραζιλιάνο σκηνοθέτη Οκτάβιο Καμάργκο, μια παράσταση δρόμου: Η Claudette Pereira μετά την Μπιενάλε Θεσσαλονίκης, βρέθηκε για μια μέρα στην Αθήνα για να απαγγείλει την Α' ραψωδία της Ιλιάδας στην πορτογαλική γλώσσα. Πρόκειται για απόσπασμα από μια συνολική παρουσίαση της Ιλιάδας διάρκειας 24 ωρών με 24 ηθοποιούς που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας.

Τελευταία Νέα:
Η περφόρμανς έγινε με επιτυχία στα σκαλιά εισόδου του Ηρωδείου.
Ευχαριστούμε την Τζέλα και όσους βοήθησαν στο συντονισμό.



Ακολουθεί το δελτίου τύπου της Μπιενάλε Θεσσαλονίκης κι ενημερωτικό κείμενο για την παράσταση.


Η BIENNALE ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
παρουσιάζει την θεατρική performance

Ομήρου Ιλιάδα
Ραψωδία Α'
Με την Claudette Pereira JORGE σε σκηνοθεσία του Octavio CAMARGO
της Θεατρικής ομάδας Iliadahomero (Curitiba - Brasil)
Συντονισμός: PPC_T/Farkadona
Επιμέλεια παραγωγής: Τάσος Καραπαναγιωτίδης / Melissa Music


Λαμβάνοντας υπόψη τη δράση της διεπιστημονικής ομάδας PPC_T/Farkadona, η θεατρική ομάδα Iliadahomero σε συνεργασία με την Orquestra Organismo, στο πλαίσιο της Βiennale 1 σύγχρονης τέχνης της Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει την παράσταση - απαγγελία της Α' ραψωδίας της Ιλιάδας στην πορτογαλική γλώσσα. Η δράση αυτή, αναδεικνύει θέματα όπως η μετεγκατάσταση, η παγκοσμιότητα του αρχαίου πολιτισμού πέρα από εθνικές, γλωσσικές ή άλλες διαφορές, η ελεύθερη διακίνηση της γνώσης, ο διαπολιτισμικός διάλογος, θέματα που άπτονται των ζητημάτων ενσωμάτωσης της διαφορετικότητας στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Η δημόσια απαγγελία της Α' ραψωδίας στην πορτογαλική από την Claudette Pereira θα παρουσιαστεί αρχικά την Τετάρτη, 30.05.2007, στις 19:15 στο αμφιθέατρο της νέας πτέρυγας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ και στη συνέχεια στο Ωδείο της Ρωμαϊκής Αγοράς (πλατεία Δικαστηρίων), την Παρασκευή, 01.06.2007, σε ώρα που θα ανακοινωθεί προσεχώς.


ΤΟ ΕΠΟΣ ΣΤΟΥΣ ΤΡΟΠΙΚΟΥΣ
(Η ομηρική Ιλιάδα, σε μια πορτογαλική μετάφραση του ODORICO MENDES,
ενός βραζιλιάνου του 19ου αιώνα).

Η Ιλιάδα του Ομήρου αποτελεί, εδώ και 2.500 χρόνια, μια γιγάντια νωπογραφία, όπου οι μύθοι συμπλέκονται με τους ανθρώπους, οι οποίοι με τη σειρά τους, ως φορείς άλλων μύθων, νοηματοδοτούν εκ νέου τα σύμβολα και ανανεώνουν τις ερμηνείες.
Το ομηρικό έργο αποτελεί την μήτρα των πιο σημαντικών αρχετύπων και τόπων της Δύσης και, ακριβώς γι' αυτό το λόγο, έναν σημειολογικό πυρήνα του ευρωπαϊκού και του παγκόσμιου πολιτισμού.
Αμέτρητοι λογοτέχνες και διανοούμενοι άντλησαν από το έργο του Ομήρου: Βιργίλιος, Δάντης, Σαίξπηρ, Θερβάντες, Μίλτον, Καμόες, Γκαίτε, Μέλβιλ, Τόλκιν και πολλοί άλλοι. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι σε κάθε ιστορική περίοδο η επίδραση του ομηρικού έργου είναι, λιγότερο ή περισσότερο, παρούσα.
Εδώ και μερικά χρόνια έχει γίνει σύνηθες να υποστηρίζεται ότι η μαζική τεχνολογία και η κοινωνία της πληροφορίας αργά ή γρήγορα, αναπόφευκτα, θα εξοντώσουν την επική διάσταση της καθημερινότητάς μας . Αυτή η ιδέα όμως, πολύ σύντομα αποδείχθηκε εφήμερη. Ο σύγχρονος κόσμος επίσης έχει, και θα συνεχίσει να έχει, τους ήρωές του, τους μύθους του και τις εποποιίες του, όχι πολύ διαφορετικές από αυτές της Ελλάδας των ομηρικών επών.
Όχι λιγότερο από 10.000 χλμ. και περισσότερο από 2.500 χρόνια μακριά από τα γεγονότα που περιγράφονται στην Ιλιάδα, ο βραζιλιάνος διανοούμενος Manoel ODORICO MENDES (São Luis, 1799 - Λονδίνο, 1864) υπήρξε ο δημιουργός της πρώτης πλήρους πορτογαλικής μετάφρασης των έργων του Ομήρου και του Βιργίλιου, απευθείας από τα ελληνικά και τα λατινικά. Ο Odorico Mendes γεννήθηκε στο São Luis του Maranhão, μια πόλη των τροπικών που ιδρύθηκε στην αυγή του 17ου αιώνα από τους Γάλλους στη θέση ενός χωριού των ινδιάνων tupinambá και στη συνέχεια, μέχρι να αποτελέσει τελικά τμήμα της επικράτειας της Βραζιλίας, πέρασε διαδοχικά από την κυριαρχία των Ολλανδών του Νασάου και των Πορτογάλων. Το São Luis, με μια παράδοση πνευματικής ζωής κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, που του απέδωσε τον τίτλο «Αθήνα της Βραζιλίας», υπήρξε ο ιδανικός τόπος για αυτή την τροπική εκδοχή του κλασικού έπους.
Η μετάφραση του Mendes, που δημοσιεύτηκε το 1874, αποτελεί ένα σύνθετο, συχνά δύσκολο και αρχαϊκό κείμενο, αν το συγκρίνουμε με τα πολύ απλούστερα σύγχρονα πορτογαλικά, γεγονός που καθιστά την μεταφραστική εργασία του ένα ηράκλειο εγχείρημα. Πρόκειται για ένα πραγματικά τιτάνιο έργο, αφού ο Mendes μετέφρασε την Ιλιάδα αλλάζοντας το μέτρο της (10σύλλαβος πορτογαλικός στη θέση του δακτυλικού εξάμετρου), ενώ ταυτόχρονα επιχείρησε, και σε πολλές περιπτώσεις κατόρθωσε, να διατηρήσει την ηχητική του πρωτότυπου ελληνικού λόγου.
Η θεατρική ομάδα Iliadahomero, που ιδρύθηκε το 1999 στην Curitiba (περιοχή της νότιας Βραζιλίας), μελέτησε το κείμενο της Ιλιάδας στη μετάφραση του Mendes για περισσότερο από 4 χρόνια (αν και αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά από τα μέλη της ασχολήθηκαν με την μελέτη του κειμένου επί μια εικοσαετία τουλάχιστον). Στο ξεκίνημα του project, ο καλλιτέχνης και σκηνοθέτης Octavio CAMARGO επέλεξε μια ομάδα βραζιλιάνων ηθοποιών και ανέθεσε σε καθένα τους μία από τις 24 ραψωδίες της Ιλιάδας.
Η Claudete Pereira JORGE , ηθοποιός με 30χρονο παρελθόν στη θεατρική σκηνή της Curitiba, μελέτησε την Α' ραψωδία της Ιλιάδας στην μετάφραση του Odorico Mendes και πρόκειται να την παρουσιάσει δημόσια στην Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο της 1ης Bienalle Σύγχρονης Τέχνης, και στη συνέχεια στα Σκόπια, την Κωνσταντινούπολη, την Σόφια, το Μόναχο, την Λισαβόνα, το Πόρτο και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων, η ομάδα Iliadahomero έχει ήδη παρουσιάσει τη δουλειά της σε πολλές πόλεις της Βραζιλίας, με την υποστήριξη πολλών μεγάλων δημόσιων βιβλιοθηκών, όπως η Εθνική Βιβλιοθήκη (Rio de Janeiro), η Βιβλιοθήκη Mario de Andrade (Sãο Paulo) και η Δημόσια Βιβλιοθήκη του Παρανά (Curitiba).
Οι παραστάσεις της ομάδας Iliadahomero στην Ευρώπη το 2007 θέτουν (ή επαναπροσδιορίζουν) το πλαίσιο συγκεκριμένων και σταθερών δεσμών ανάμεσα στη βραζιλιάνικη κουλτούρα και ένα σημαντικό κομμάτι των θεμελίων του δυτικού πολιτισμού.
Η προφορικότητα των κειμένων του Ομήρου, χαμένη εδώ και πολύ καιρό, επανέρχεται με αυτή την αξιοθαύμαστη προσπάθεια που συνεχίζεται και θα συνεχιστεί. Οφείλουμε να εξακολουθήσουμε να αναζητούμε νέα δεδομένα (χειρονομίες, συμπεριφορές, οπτικές γωνίες, ερμηνείες κλπ.) που θα συμπληρώσουν την ποιητική εμπειρία που μας προτείνει ο Όμηρος εδώ και περισσότερο από δύο χιλιετίες.
Ο περίπλους που ξεκινάει τώρα στην Θεσσαλονίκη, ασφαλώς θα αποτελέσει για την ομάδα Iliadahomero ένα εργαλείο εμβάθυνσης αυτής της συμβολικής έρευνας που μας ωθεί απευθείας προς τον μύθο και, κυρίως, προς την Ανθρωπότητα.

Κείμενο: Mathieu Bertrand Struck
Μετάφραση – επιμέλεια κειμένου: Χαρίκλεια Χάρη, Φώτης Γεωργιάδης