Η πολιτική ως Εικόνα και το Πρόβλημα της Υποκειμενικότητας

των Δημήτρη Χαλάτση και Χρήστου Μουντούρη

Η αισθητική των οργανώσεων - η εικόνα

Η εσωτερική τους δομή

Το τελετουργικό τους - εθιμοτυπικό

Η εισβολή της αστικής ιδεολογίας στα κόμματα της αριστεράς

Ετοιμολογία της λέξης «ιεραρχία»

Η πολιτική ως «θέαμα»

Γιατί οποιαδήποτε και κυρίως η κομματική οργάνωση να ταυτίζεται με την αναγκαιότητα ύπαρξης μιας ιεραρχίας;

Υπάρχουν βέβαια πολλών ειδών ιεραρχίες, άλλες απόλυτες, άλλες πιο δημοκρατικές, το ερώτημα όμως αφορά όλες τις ιεραρχίες.

Η διαφορετική συμμετοχή σε ένα κόμμα και οι διαφορετικοί ρόλοι των μελών δεν δημιουργούν από μόνα τους διαφορετικά «δικαιώματα» μέσα σε μία οργάνωση ή ένα κόμμα. Τη διαφορά τη δημιουργεί αυτή η ταύτιση μιας οργάνωσης με την ιεραρχία της. Πολλές φορές πριν από μία διάσπαση στην αριστερά βρίσκεται το πρόβλημα μίας κάθετης ανελαστικής ιεραρχίας.

Η πολιτική ως συμπύκνωση του συνόλου των αντιφάσεων μιας κοινωνίας είναι ένα χώρος της κυριαρχίας του απρόβλεπτου (όχι όμως και τις άγνοιας).

Από την άλλη μεριά η ιεραρχική δομή των κομμάτων παράγει την εικόνα προβλέψιμης πορείας αντιμετωπίζοντας την πολιτική με συνταγογραφίες.

Αντί τα κόμματα της αριστεράς να αποτελούν μια συλλογική υποκειμενικότητα, εξαιτίας της αντίληψης για την πολιτική (ως προβλέψιμο αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς), καταλήγουν σε μία υποκειμενική συλλογικότητα, κρατώντας στο εσωτερικό τους όλες τις ιδεοληψίες ενός υποκειμένου. Δηλαδή εμφανίζονται στην πολιτική σκηνή ως ενεργούντα υποκείμενα που ενσαρκώνονται σε μια ιεραρχία παρά ως συλλογικότητες που συναντιούνται στο πεδίο της πολιτικής σε μια δεδομένη στιγμή. Η αναγνώριση-παραγνώριση της πραγματικότητας από το πολιτικό υποκείμενο (ιεραρχία) δημιουργεί την εικόνα της πολιτικής ως δίπολου δουλειάς - αποτελέσματος που από τη μια μεριά αποκρύβει ως αντίφαση και από την άλλη δίνει το απαραίτητο επιχείρημα αναπαραγωγής της ιεραρχικής δομής.

Πρόταση: Αντί τα κόμματα της αριστεράς να καλύψουν τις αντιφάσεις που τα διέπουν είτε μέσω μιας ιεραρχίας που δρα ως αδιάσπαστο υποκείμενο είτε μέσω της εξαγγελίας ενός κοινού μετώπου, να αναδεικνύουν τις αντιφάσεις τους και να παράγουν πολιτική μέσω αυτής της ανάδειξης.

- Η εικόνα δίνει την ψευδαίσθηση της «καθαρότητας» - της ανυπαρξίας των αντιφάσεων.
Η εικόνα απευθύνεται τελικά μόνο στην ατομικότητα και ποτέ στη συλλογικότητα.
Η εικόνα αποκρύβει την πραγματικότητα ως συμπύκνωση αντιφάσεων αναπαράγοντας την ατομική υποκειμενικότητα.
Ο ρόλος της εικόνας εν τέλει είναι να αποτρέψει την επαφή του υποκειμένου με την πραγματικότητα των αντιφάσεων.
Η εικόνα χρησιμοποιεί πάντα το συλλογικό χώρο και χρόνο απευθυνόμενη όμως πάντα στην ατομικότητα.

- Η μυστικότητα. (Το καλύτερο μυστικό είναι αυτό που δημοσιοποιείται).

Η μυστικότητα κρύβει πίσω της πάντα μια κομματική γραμμή η οποία επιβάλλεται στα μέλη ή θέλει να επιβληθεί, μέσω ενός συγκεντρωτικού μηχανισμού και στο όνομα της πολιτικής αποτελεσματικότητας. Σε τελική ανάλυση πρόκειται για ένα μηχανισμό ελέγχου που με επιχείρημα την «ευελιξία» σε θέματα πολιτικής πρακτικής επιβάλει στα μέλη του μια κομματική γραμμή.

Παράδειγμα το Κ.Κ.Ε. όπου από τη δεκαετία του '70 μέχρι σήμερα μετεξελίχθηκε σε κόμμα εθνικιστικού χαρακτήρα, έζησε πολλές διασπάσεις, είδε την εκλογική του δύναμη να μειώνεται παραμένοντας εγκλωβισμένο σε μία κομματική πειθαρχεία. Αυτός ο μηχανισμός ελέγχου αποτελώντας ένα δομικό στοιχείο το οδήγησε (μαζί με άλλες πολιτικές καταστάσεις) στην αποδυνάμωση όχι μόνο της εκλογικής του δύναμης αλλά πρώτα και κύρια των ιδεολογικών του και θεωρητικών θέσεων.

Ο αντιεξουαστικός χαρακτήρας και μια οριζόντια δομή που πρέπει να έχει μια αριστερή επαναστατική οργάνωση δεν είναι μια διαφορετική «μόδα» απέναντι στα αστικά κόμματα, αλλά είναι ένας ουσιαστικός μηχανισμός άμυνας στη διείσδυση της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας στο εσωτερικό των αριστερών κομμάτων και οργανώσεων.

Η οριζόντια δομή των αριστερών κομμάτων εγγράφει το κάθε μέλος τους στο εσωτερικό του πολιτικού γίγνεσθαι πρώτα μέσα στην οργάνωση και έπειτα σε ευρύτερο πλαίσιο. Αντίθετα η κάθετη δομή των αστικών κομμάτων δημιουργεί στρατιές ψηφοφόρων αποκλεισμένων ή με μικρή πρόσβαση στην εσωτερική δομή τους η οποία αφήνει τον κομματικό μηχανισμό ως τον μόνο «νόμιμο» εκφραστή της πολιτικής και ιδεολογικής κυριαρχίας του αστισμού και μετατρέποντας τα κόμματα από εκπροσώπους των πολιτών απέναντι στο κράτος σε εκπροσώπους του κράτους απέναντι στους πολίτες.

Ακόμα και ένα άρθρο τοποθετεί τον τίτλο στην αρχή ως τέλος της απόδειξης και την πρακτική της απόδειξης στη συνέχεια. Αντιστρέφει τη χρονική σειρά εμφάνισης προκειμένου να δημιουργήσει μια αδιάσπαστη συνέχεια, συστατικό στοιχείο της δομής του υποκειμένου. Το υποκείμενο λοιπόν είναι μια αντεστραμμένη σειρά πρακτικής.

Τι είναι ο τίτλος;
Η αναπαραγωγή της υποκειμενικότητας.
Η απόκρυψη της αντίφασης και η προβολή της, ως ουσίας.

Δ. Χαλάτσης - Χ. Μουντούρης

φωτογραφία
πάνω: "Μαραντόνα", σχέδιο του Δημήτρη Χαλάτση ©
κάτω: "Μωρό" σχέδιο του Δημήτρη Χαλάτση ©