Ευρύχωρα επισκεπτήρια...

του Νίκου Καζέρου

Περίληψη εισήγησης που έγινε στο πλαίσιο της ανοιχτής συζήτησης για την πόλη με θέμα «Τα λεπτά όρια του ιδιωτικού και του δημόσιου» που οργανώθηκε από την Κοινότητα Ανοικοδόμησης στην αγορά της Κυψέλης την 11/1/06.


Το ιδιωτικό και το δημόσιο συνυπάρχουν μέσα από συνεχείς μεταβολές και εναλλαγές. Μπορούμε να διακρίνουμε ιδιαίτερες εκδοχές τους σε χώρους όπως τα ιδρύματα νοσοκομειακής περίθαλψης και τις φυλακές. Εδώ το ιδιωτικό συνδέεται με την μοναδικότητα της σωματικής παρουσίας υπό περιορισμό και το δημόσιο με τη "χαλάρωση" των χωρικών συνθηκών.

Τι σημαίνει αυτό; Ο ασθενής παραμένει κατά το διάστημα της νοσηλείας του κυρίως μόνος του έχοντας ως εγγύτερο χώρο αναφοράς την κλίνη ανάρρωσης, ενώ αντίστοιχα ο φυλακισμένος εκτίει την ποινή του έγκλειστος σε στενάχωρο περιβάλλον. Θα λέγαμε ότι τόσο στο θάλαμο νοσηλείας όσο και στο θάλαμο έκτισης ποινής, αλλά με διαφορετικούς όρους στον καθένα, επικρατούν συνθήκες απομάκρυνσης ή και αποκοπής του ιδιότυπου φιλοξενούμενου από το εξωτερικό περιβάλλον. Ωστόσο κατά την διάρκεια των ωραρίων επίσκεψης και στους χώρους των επισκεπτηρίων αυτές οι συνθήκες μεταβάλλονται. Η χωρική και χρονική ιδιαιτερότητα του επισκεπτηρίου επιτρέπει συσχετισμούς με τους άλλους, με τους επισκέπτες. Αυτό που συμβαίνει στα επισκεπτήρια είναι ότι διευρύνεται η παρουσία του ασθενούς (ή του κρατούμενου), υπό την έννοια ότι ο θάλαμος νοσηλείας τις προκαθορισμένες ώρες επίσκεψης μετατρέπεται σε δημόσιο χώρο συνάντησης του ασθενούς με οικείους και φίλους. Αντίστοιχα ο έγκλειστος εγκαταλείποντας προσωρινά την ιδιωτική του κατάσταση, παραμένει για ορισμένο διάστημα στο δωμάτιο επισκέψεων, δηλαδή συνομιλεί με άλλους στη δημόσια περιοχή του σωφρονιστικού ιδρύματος.

Αυτή όμως η "χωρική χαλάρωση", η παραγωγή ευρυχωρίας, η μετάβαση από το "ιδιωτικό" στο "δημόσιο", μπορεί να μην αποτελεί πάντα σχεδιαστικό αντικείμενο αλλά να δημιουργείται, να προκαλείται και με άλλους τρόπους.
Στην περίπτωση της Δημοτικής Αγοράς στην Κυψέλη οι δραστηριότητες διαφορετικών ομάδων προσέδωσαν δημόσιο χαρακτήρα στο χώρο, τον μετέτρεψαν σε δημόσιο βήμα των κατοίκων της περιοχής και της Αθήνας. Με δεδομένο ότι το κτίριο ανοίγεται σ'έναν ορισμένο και εκτεταμένο δημόσιο χώρο όπου επικρατεί το ιδιωτικό με την μορφή των επιχειρήσεων αναψυχής, γεγονός που καθορίζει συγκεκριμένους όρους παραμονής σε αυτόν, η ευρυχωρία του κτιρίου της αγοράς μεταβλήθηκε σε ευρυχωρία δράσεων και συμπεριφορών, δηλαδή σε ουσιαστικό δημόσιο χώρο.

Ν. Καζέρος, αρχιτέκτων

Φωτογραφίες: Νίκος Καζέρος, kazeron@otenet.gr