Μαγειρεμένες ωμότητες

του Μάνου Κορνελάκη

Από την ιδεολογικά υπερφορτισμένη επιλογή ενός χορτοφαγικού γεύματος ως την μαζική κακοποίηση ολόκληρων πληθυσμών με συνοπτικές διαδικασίες, το ζήτημα που τίθεται είναι η απώλεια του μέτρου. Το μικρό υποχωρεί μπροστά στη δύναμη του μαζικού και καταστρέφεται η (βιο)ποικιλότητα.

Κατά τον ίδιο τρόπο, παρ' όλες τις διακηρύξεις περί προστασίας της διαφορετικότητας, αυτό που ανθεί είναι η ομοιογένεια. Για να κοινωνικοποιηθούμε, οφείλουμε να είμαστε και να σκεφτόμαστε σαν τυποποιημένες καταναλωτικές μονάδες με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και μετρήσιμες συμπεριφορές.

Οι μη αναστρέψιμες διαδικασίες ερημοποίησης του εσωτερικού και εξωτερικού τοπίου δεν γίνονται αντιληπτές από πολλούς ανθρώπους παρά μόνο σαν κάποια εξωτερική απειλή: τρομοκρατία, έκπτωση αξιών, απώλεια ταυτότητας... όταν κατ' ουσία, η μόνη ουσιαστική αρρώστια είναι η απομόνωση*.

Η αγορά κατά την κλασική έννοια, με την προϋπόθεση της ισοπολιτείας, μπορεί να είναι χώρος συνδιαλλαγής και δημοκρατίας. Με τη σύγχρονη έννοια μετατρέπεται συχνά σε χώρο ποδηγέτησης του σκεπτόμενου κοινωνικού ατόμου. Αν δεχτούμε ότι ο μικρόκοσμος μιας “άμεσης” αγοράς, όπου οι κανόνες δημιουργούνται για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες των συμμετεχόντων, αποτελεί αρχαιολογική μνήμη, τι αντιτάσσει η σημερινή πραγματικότητα; Τα ορνιθοτροφεία-εργοστάσια καθώς και τις κάθε είδους φάρμες εντατικής καλλιέργειας, εκτροφής, διασκέδασης, τις ποικίλες πλατφόρμες συγκέντρωσης και ζώνες εξανδραποδισμού που αντικατοπτρίζουν τις μαζικές κοινωνίες μας.

Παρ' όλο που οι εναλλακτικές προσπάθειες (στο χώρο της πολιτικής, της τέχνης αλλά και της καθημερινότητας) μοιάζουν σταγόνα στον ωκεανό, δεν παύουν να είναι υπαρκτές. Ίσως τα μεγέθη να είναι εξαιρετικά μεγάλα για να μπορέσει ο καθένας να τα επηρεάσει, μπορούμε όμως να ξαναδούμε την επιθυμία μας για συναλλαγή και το αντικείμενό της.

Ας προσεγγίσουμε την αγορά ανατρέχοντας στις απαρχές του περάσματος από την ωμότητα στον πολιτισμό. Ας ξαναδούμε κριτικά αυτό το πέρασμα, κάθε του μικρή πτυχή, δίχως προκαταλήψεις: η βαθειά δημοκρατική αυτή προσέγγιση που ονομάζεται "Ιστορία" θα μπορούσε να είναι καθημερινή πρακτική.

Μ.Κ.

Φωτογραφίες: "λεπτομέρειες από την δημοτική αγορά της Κυψέλης" ©Σπύρος Τσακίρης, 2006

*όταν μιλώ για απομόνωση, ας εκληφθεί πως αναφέρομαι στην αποκοινωνικοποίηση, η οποία προκύπτει και από κάθε δυνάμει ισοπεδωτική "συμμετοχή".